به گزارش کتیبه نیوز، در کنار آیین‌های شناخته‌شده‌ای همچون نوروز، یلدا، مهرگان و سده، در گاه‌شماری ایران باستان جشن‌های دیگری نیز وجود داشته که امروزه کمتر شناخته شده‌اند؛ یکی از این آیین‌ها «جشن چله تابستان» یا «چله تموز» است که در اوج گرمای سال برگزار می‌شد و نشانه‌ای از توجه ایرانیان به طبیعت، تغییر فصل‌ها و چرخه زندگی بود.

جشن چله تابستان در برخی تقویم‌های فرهنگی، ششم مردادماه ثبت شده است. این روز در باور ایرانیان باستان، پایان یک دوره مهم تابستانی و زمانی برای گرامیداشت گرمای خورشید، فراوانی نعمت و برداشت محصولات کشاورزی به شمار می‌رفت. البته درباره زمان دقیق این جشن در منابع مختلف اختلاف‌هایی وجود دارد؛ در گاه‌شماری باستانی زرتشتی این آیین در ششم امرداد قرار گرفته است، اما برخی پژوهشگران با محاسبه چهل روز از آغاز تابستان، پایان چله بزرگ تابستان را دهم مردادماه می‌دانند. این تفاوت به دلیل تفاوت در شیوه‌های گاه‌شماری و محاسبه روزها در دوره‌های مختلف تاریخی است.

در فرهنگ ایرانی، «چله» به دوره‌ای چهل‌روزه گفته می‌شد و همان‌گونه که زمستان با چله بزرگ و چله کوچک شناخته می‌شود، تابستان نیز در باور عامه به دوره‌های چهل‌روزه تقسیم می‌شد. چله بزرگ تابستان، گرم‌ترین روزهای سال را شامل می‌شد و پس از آن چله کوچک آغاز می‌شد.

این جشن تنها یک مناسبت تقویمی نبود، بلکه با زندگی مردم و به‌ویژه کشاورزان پیوند عمیقی داشت. در این زمان بسیاری از محصولات کشاورزی به بار می‌نشست و مردم با برگزاری آیین‌های شاد، برای نعمت‌های به‌دست‌آمده و برکت زمین شکرگزاری می‌کردند.

بر اساس روایت‌های تاریخی و مردم‌شناسی، مردم در این روز با گردهمایی‌های خانوادگی و محلی، اجرای موسیقی و آیین‌های سنتی، شادی و جشن را برپا می‌کردند. پذیرایی با میوه‌های تابستانی مانند هندوانه، خربزه، انگور و دیگر محصولات فصل، از جمله رسوم مرتبط با این مناسبت بود. در برخی مناطق نیز روشن کردن آتش و برگزاری مراسم جمعی برای گرامیداشت این روز رواج داشته است.

چله تابستان مانند بسیاری از جشن‌های کهن ایرانی، بازتاب‌دهنده نگاه ایرانیان باستان به طبیعت و هماهنگی زندگی انسان با فصل‌هاست. این آیین یادآور روزگاری است که تغییرات طبیعت، زمان برداشت محصول و حتی گرمای تابستان، فرصتی برای گردهمایی، شکرگزاری و تقویت پیوندهای اجتماعی میان مردم فراهم می‌کرد.

اگرچه امروزه این جشن مانند نوروز و شب یلدا گستردگی گذشته را ندارد، اما همچنان بخشی از میراث فرهنگی ایران به شمار می‌رود و معرفی آن می‌تواند نسل‌های جدید را با گوشه‌هایی از فرهنگ و آیین‌های کهن این سرزمین آشنا کند.